Podniesienie dna zatoki szczękowej i przeszczep kości: kiedy są potrzebne przed implantem i ile trwają

Czym jest podniesienie dna zatoki szczękowej (sinus lift)?

Podniesienie dna zatoki szczękowej, nazywane też sinus liftem, to zabieg chirurgiczny, który tworzy miejsce na implant w bocznym odcinku szczęki, gdy między jamą ustną a zatoką zostało za mało kości. Lekarz odwarstwia od kości cienką błonę wyściełającą dno zatoki, unosi ją i wypełnia powstałą przestrzeń kością albo materiałem kościozastępczym. Z czasem ten materiał przebudowuje się w kość, w której można osadzić implant.

Przeszczep kości to pojęcie szersze. Obejmuje każdą odbudowę brakującej kości przed wszczepieniem implantu albo razem z nim: poszerzenie lub podwyższenie wyrostka zębodołowego (augmentację), wypełnienie zębodołu tuż po usunięciu zęba (zachowanie zębodołu) i właśnie podniesienie dna zatoki. Każdy z tych zabiegów ma inne wskazania i inny czas gojenia.

Dlaczego po usunięciu zęba brakuje kości?

Kość wyrostka zębodołowego istnieje po to, by utrzymywać zęby, więc po ekstrakcji zaczyna zanikać. Przegląd badań z 2012 roku podaje, że w ciągu 6 miesięcy od usunięcia zęba wyrostek traci od 29 do 63% szerokości i od 11 do 22% wysokości, a najszybciej dzieje się to w pierwszych 3 do 6 miesiącach.

W szczęce dochodzi drugi czynnik: zatoka szczękowa leży tuż nad korzeniami zębów przedtrzonowych i trzonowych. Po utracie tych zębów kość pod dnem zatoki bywa cienka już na starcie, a z czasem ubywa jej jeszcze od strony jamy ustnej. Dlatego właśnie w tym miejscu najczęściej pojawia się pytanie o sinus lift.

Kość tracą też osoby z zaawansowanym zapaleniem przyzębia (paradontozą), po przewlekłych stanach zapalnych przy korzeniach i po wieloletnim noszeniu protezy ruchomej na bezzębnym odcinku. Ile kości zostało w konkretnym miejscu, pokazuje dopiero badanie obrazowe.

Jak tomografia CBCT pokazuje, czy kości wystarczy?

Ilość kości pod implant ocenia się na stożkowej tomografii komputerowej (CBCT), ponieważ zdjęcie pantomograficzne (pantomogram) pokazuje szczękę płasko i nie mierzy szerokości wyrostka. Na obrazie CBCT lekarz odczytuje wysokość kości pod dnem zatoki, szerokość wyrostka, kształt zatoki i ewentualne przegrody w jej wnętrzu, a potem planuje długość i średnicę implantu.

Dawka promieniowania z badania CBCT małego i średniego pola wynosi według zestawienia Komisji Europejskiej od 11 do 674 µSv, z medianą 61 µSv. Mediana odpowiada mniej więcej 9 dniom promieniowania naturalnego, które przeciętnie otrzymuje mieszkaniec Polski.

Wynik pomiaru wyznacza dalszą drogę. Przy wystarczającej ilości kości implant wszczepia się bez odbudowy. Przy 4 do 9 mm kości pod zatoką przegląd Cochrane z 2014 roku porównał krótkie implanty (od 5 do 8,5 mm) z podniesieniem dna zatoki: rok po obciążeniu nie wykazano różnicy w utracie implantów, ale po sinus lifcie było więcej powikłań. Przy jeszcze mniejszej wysokości kości pozostaje odbudowa.

Zamknięty czy otwarty sinus lift: czym różnią się techniki?

Sinus lift zamknięty i otwarty różnią się drogą dostępu do zatoki. W technice zamkniętej (przezwyrostkowej) dno zatoki unosi się od dołu, przez ten sam otwór, w którym stanie implant, dlatego zabieg jest mniejszy i często łączy się go z wszczepieniem implantu. W technice otwartej lekarz wykonuje niewielkie okienko w bocznej ścianie zatoki, przez które unosi błonę i wprowadza materiał, co pozwala odbudować więcej kości.

Badania nie wskazują jednej techniki jako skuteczniejszej od pozostałych. Przegląd Cochrane porównujący różne sposoby podnoszenia dna zatoki nie znalazł dowodów, że któryś z nich zmniejsza ryzyko utraty implantu lub pracy protetycznej. Wybór zależy od ilości kości, anatomii zatoki i całego planu odbudowy.

Ile trwa odbudowa kości przed implantem?

Odbudowa kości przed implantem trwa zwykle kilka miesięcy, bo przeszczep musi przebudować się we własną kość, zanim przeniesie obciążenie. Dla przeszczepów w zatoce metaanaliza z 2017 roku wykazała więcej nowej kości po ponad 4,5 miesiąca gojenia i brak dalszego zysku między okresem od 4,5 do 9 miesięcy (średnio 6,2) a okresem od 9 do 13,5 miesiąca, co przemawia za czasem około 6 miesięcy.

Dla augmentacji poza zatoką nie ma jednej liczby, którą można rzetelnie podać, bo czas zależy od rodzaju i ilości materiału. Gdy kość pozwala osadzić implant stabilnie, lekarz może go wszczepić już podczas podniesienia dna zatoki i wtedy oba procesy gojenia biegną równolegle. Dokładny harmonogram wynika z planu leczenia ustalonego po tomografii.

Czy sinus lift boli i jakie niesie ryzyko?

Podniesienie dna zatoki wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, które wyłącza czucie bólu podczas zabiegu, a u pacjentów zakwalifikowanych do znieczulenia ogólnego (narkozy) zabieg może odbyć się w uśpieniu. Przez kilka dni po zabiegu mogą utrzymywać się obrzęk i dolegliwości, a lekarz przekazuje zalecenia, których trzeba przestrzegać w okresie gojenia.

Jak każdy zabieg chirurgiczny, sinus lift niesie ryzyko powikłań, takich jak przerwanie błony zatoki w trakcie zabiegu, zakażenie przeszczepu, zapalenie zatoki czy utrata części materiału. Przegląd Cochrane odnotował więcej powikłań po podniesieniu dna zatoki niż po wszczepieniu krótkich implantów, a przegląd z 2008 roku opisuje tę metodę jako przewidywalną, z małą częstością powikłań chirurgicznych.

Liczby o przeżywalności implantów warto czytać uważnie. Ten sam przegląd z 2008 roku podaje 90,1% implantów zachowanych po 3 latach, ale licząc na pacjenta, a nie na implant, w tym czasie co najmniej jeden implant straciło 16,6% osób. To dane z badań, a nie prognoza dla konkretnej osoby, bo wynik zależy od stanu zdrowia, palenia tytoniu i higieny.

• Skontaktuj się z gabinetem, który wykonał zabieg, gdy obrzęk lub ból narasta po kilku dniach zamiast słabnąć.
• Pilnej oceny wymaga gorączka, ropna wydzielina z rany lub z nosa po stronie zabiegu.
• Krwawienie, które nie ustaje mimo uciśnięcia, również jest powodem do telefonu tego samego dnia.
• Trudności w oddychaniu lub połykaniu i szybko narastający obrzęk twarzy to wskazanie do SOR lub wezwania pomocy pod numerem 112.

Ile kosztuje przeszczep kości i podniesienie zatoki?

Koszt odbudowy kości zależy od techniki, ilości materiału, użycia membrany, liczby implantów oraz tego, czy zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, czy ogólnym. Dlatego w cenniku kliniki część tych pozycji ma cenę minimalną, a nie stałą.

W cenniku kliniki pozycja „Zachowanie zębodołu” ma cenę „od 800 zł”, „Augmentacja wyrostka” ma cenę „od 2 000 zł”, a „Fibryna bogatopłytkowa, 2 próbki” kosztuje 800 zł. Konsultacja implantologiczna to 300 zł, tomografia komputerowa szczęki lub żuchwy 300 zł, a wszczepienie implantu 3 500 zł. Podniesienie dna zatoki nie ma w opublikowanym cenniku osobnej pozycji, dlatego ostateczny zakres i koszt ustala się na konsultacji, a ceny mogą się zmienić.

Implanty i zabiegi odbudowy kości pod implant nie są wymienione w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego, więc NFZ ich nie finansuje. Pełne zestawienie pozycji zawiera cennik kliniki.

Jak to wygląda w DentalBlue

DentalBlue ma własną pracownię radiologiczną, w której wykonuje się tomografię CBCT, pantomogram i zdjęcia zatok, więc pomiar kości odbywa się na miejscu. Implanty są planowane na obrazie CBCT z tej pracowni. Zabiegi chirurgiczne, w tym odbudowa kości, są prowadzone w znieczuleniu miejscowym albo ogólnym, a znieczulenie ogólne poprzedza łączona konsultacja stomatologiczno-anestezjologiczna. Wizyta bez bólu obejmuje zdjęcie panoramiczne, konsultację, badanie i pisemny plan leczenia etapami. Termin konsultacji można ustalić telefonicznie.