Proteza natychmiastowa i inne tymczasowe zęby po usunięciu zęba: co nosić na czas gojenia

Czym zastąpić ząb na czas gojenia po usunięciu?

Na czas gojenia po usunięciu zęba lukę można wypełnić protezą natychmiastową, szyną z dostawionym zębem, tymczasowym mostem opartym na sąsiednich zębach albo koroną tymczasową na implancie wszczepionym od razu. Przegląd Priesta (2006) dzieli takie rozwiązania na trzy grupy: ruchome, oparte na własnych zębach i oparte na implancie.

Uzupełnienie tymczasowe przywraca wygląd, pomaga w mówieniu i jedzeniu oraz utrzymuje miejsce dla przyszłej korony, zwłaszcza gdy luka leży między własnymi zębami. Przegląd Siadata i wsp. (2017) podkreśla, że znaczenie estetyczne ma ono szczególnie w przednim odcinku szczęki, gdzie brak zęba widać przy uśmiechu.

Tymczasowy ząb planuje się najlepiej przed ekstrakcją, razem z docelowym uzupełnieniem: implantem, mostem albo protezą. To, kiedy implant może być wszczepiony po usunięciu zęba, opisuje osobny artykuł o implancie po usunięciu zęba.

Tymczasowe zęby po ekstrakcji: zestawienie

Każde rozwiązanie tymczasowe ma inne wskazania, czas noszenia i ograniczenia. Tabela zestawia najczęstsze z nich na podstawie przeglądów Priesta (2006) i Siadata i wsp. (2017) oraz zaleceń ADA; wybór lekarz ustala po badaniu.

Proteza natychmiastowa: jak się ją wykonuje i ile się czeka?

Proteza natychmiastowa powstaje przed usunięciem zęba, dlatego w dniu ekstrakcji nie trzeba na nią czekać. ADA opisuje, że lekarz pobiera pomiary i wykonuje modele szczęk na wcześniejszej wizycie, a protezę zakłada się tego samego dnia, w którym usuwa się zęby, więc pacjent nie zostaje bez zębów w okresie gojenia.

Na ile dni przed ekstrakcją trzeba pobrać wycisk, zależy od rodzaju protezy i pracy laboratorium, a termin lekarz podaje w planie leczenia. Proteza natychmiastowa częściowa zastępuje jeden lub kilka zębów i opiera się na dziąśle oraz pozostałych zębach, a całkowitą wykonuje się wtedy, gdy usuwane są wszystkie pozostałe zęby w łuku.

Proteza natychmiastowa ma tę przewagę nad protezą konwencjonalną, że tę drugą według ADA wykonuje się dopiero po wygojeniu tkanek, co może potrwać kilka miesięcy. W cenniku kliniki „Proteza natychmiastowa” kosztuje 2 000 zł; ostateczny zakres i koszt ustala się na konsultacji, a ceny mogą się zmienić.

Dlaczego proteza natychmiastowa wymaga poprawek i podścielenia?

Proteza natychmiastowa wymaga poprawek, bo po ekstrakcji kość i dziąsło zmieniają kształt, a proteza wykonana na zęby jeszcze obecne w ustach przestaje przylegać. Przegląd badań podaje, że w ciągu 6 miesięcy po usunięciu zęba wyrostek traci od 29 do 63% szerokości i od 11 do 22% wysokości, najszybciej w pierwszych 3 do 6 miesiącach (Tan i wsp., 2012).

ADA zaznacza, że po wygojeniu szczęki protezę natychmiastową może trzeba podścielić albo wykonać od nowa, a NHS podaje, że protezy natychmiastowe często wymagają dopasowania lub wymiany do roku po założeniu. W cenniku kliniki „Podścielenie protezy” kosztuje 450 zł; o tym, kiedy proteza się luzuje i co pomaga, pisze artykuł o podścieleniu protezy.

• Pierwsze dni: lekarz zwykle kontroluje, czy proteza nie uciska gojącego się dziąsła.
• Pierwsze miesiące: proteza może się luzować, bo wyrostek najszybciej zmienia kształt.
• Po wygojeniu: podścielenie, nowa proteza albo uzupełnienie docelowe, na przykład na implancie.

Szyna z dostawionym zębem: dla kogo jest nakładka typu Essix?

Szyna z dostawionym zębem to przezroczysta nakładka termoformowana na zęby, w której w miejscu brakującego zęba osadzony jest ząb w jego kolorze. Moskowitz i wsp. (1997) opisali takie nakładki typu Essix jako tymczasowe uzupełnienie zębów przednich przed wszczepieniem implantu i po nim, a przy wcześniejszym leczeniu ortodontycznym także jako sposób na utrzymanie nowego ustawienia zębów.

Szyna obejmuje sąsiednie zęby, dlatego trzeba ją codziennie czyścić, podobnie jak zęby, na które się ją zakłada. Priest (2006) wymienia ją wśród ruchomych rozwiązań tymczasowych obok protezy częściowej; czy ją zdejmować do jedzenia, lekarz mówi przy oddaniu szyny.

W cenniku kliniki „Szyna termoplastyczna z dostawieniem zęba” kosztuje 1 200 zł. Ostateczny zakres i koszt ustala się na konsultacji, a ceny mogą się zmienić.

Tymczasowy most lub przyklejony ząb: kiedy wchodzą w grę?

Tymczasowy ząb może być też przyklejony do sąsiednich zębów, dzięki czemu nie trzeba go zdejmować. Priest (2006) wymienia w tej grupie przyklejenie własnej korony usuniętego zęba albo zęba protetycznego, mosty adhezyjne wzmocnione włóknem lub metalem, mosty na drucie oraz akrylowe mosty tymczasowe.

Takie rozwiązania sprawdzają się zwykle w odcinku przednim, gdy sąsiednie zęby są zdrowe, a zgryz zostawia miejsce na element mocujący. Przyklejony ząb może się odkleić, a gdy implant ma być wszczepiony później, lekarz musi mieć do niego dostęp, dlatego ten rodzaj uzupełnienia planuje się razem z terminem implantacji.

Most adhezyjny bywa też uzupełnieniem docelowym, a nie tylko tymczasowym, co opisuje artykuł o wyborze między implantem a mostem. Priest zaznacza, że rodzaj uzupełnienia tymczasowego wpływa na wygląd w okresie gojenia, ale raczej nie przesądza o wyglądzie uzupełnienia ostatecznego.

Implant natychmiastowy z koroną tymczasową: kiedy jest możliwy?

Implant natychmiastowy z koroną tymczasową oznacza, że implant wszczepia się w dniu usunięcia zęba i od razu mocuje na nim koronę tymczasową. W przeglądzie systematycznym 63 badań nad pojedynczymi zębami w estetycznym odcinku szczęki przeżywalność takich implantów wyniosła 99,2% po roku, 97,5% po 3 latach i 95,8% po 5 latach (Wittneben i wsp., 2023).

To rozwiązanie wymaga jednak warunków, które lekarz ocenia w tomografii CBCT i w trakcie zabiegu, między innymi nieuszkodzonych ścian zębodołu, wystarczającej ilości kości i braku ostrego zakażenia; szczegóły opisuje artykuł o implancie po usunięciu zęba. Gdy warunki nie są spełnione, wybiera się jedno z rozwiązań ruchomych lub przyklejanych.

W cenniku kliniki „Implantacja natychmiastowa z koroną tymczasową druk 3D” kosztuje 5 000 zł. Zakres tej pozycji oraz koszt dalszego leczenia, w tym korony ostatecznej, trzeba potwierdzić na konsultacji; ceny mogą się zmienić.

Jak długo nosi się tymczasowy ząb i jak wybrać rozwiązanie?

Tymczasowy ząb nosi się zwykle do czasu uzupełnienia docelowego, a to zależy od tempa gojenia i rodzaju leczenia. Przegląd Cochrane podaje, że implanty tradycyjnie pozostawia się bez obciążenia przez 3 do 8 miesięcy (Esposito i wsp., 2013), a protezę konwencjonalną według ADA wykonuje się po wygojeniu tkanek, co może potrwać kilka miesięcy.

Priest (2006) proponuje, by przy wyborze uzupełnienia tymczasowego wziąć pod uwagę osiem kryteriów, a decydujące są często oczekiwania pacjenta co do wyglądu. Lista pokazuje, o czym warto porozmawiać z lekarzem.

• Wygląd, czyli jak naturalnie tymczasowy ząb będzie widoczny w uśmiechu.
• Komfort noszenia na co dzień, przy mówieniu i jedzeniu.
• Czas wykonania i liczba wizyt potrzebnych do jego założenia.
• Koszt pracy laboratorium.
• Miejsce w zgryzie na element mocujący lub płytę protezy.
• Łatwość zdejmowania, ważna, gdy lekarz musi mieć dostęp do miejsca po implancie.
• Trwałość przez cały planowany okres noszenia.
• Łatwość poprawek, gdy dziąsło i kość zmieniają kształt.

Jak to wygląda w DentalBlue

W DentalBlue w Białymstoku implanty są planowane na obrazie CBCT z własnej pracowni radiologicznej kliniki, co pozwala przed ekstrakcją zdecydować, czy implant natychmiastowy z koroną tymczasową wchodzi w grę. W cenniku są też „Proteza natychmiastowa”, „Szyna termoplastyczna z dostawieniem zęba” i „EXPRESS + modele” (1 400 zł); które rozwiązanie pasuje do konkretnej luki, lekarz wyjaśnia na konsultacji. Ekstrakcje wykonuje się w znieczuleniu miejscowym albo, u pacjentów zakwalifikowanych, w znieczuleniu ogólnym. „Wizyta bez bólu” (300 zł) obejmuje zdjęcie panoramiczne, konsultację, badanie i pisemny plan leczenia.