Leki przeciwzakrzepowe a usunięcie zęba: czy odstawić Acard, warfarynę albo Xarelto?

Czy przed usunięciem zęba trzeba odstawić leki przeciwzakrzepowe?

Nie odstawiaj leków przeciwzakrzepowych ani przeciwpłytkowych przed usunięciem zęba na własną rękę: decyzję podejmuje lekarz prowadzący lub dentysta. Szkockie wytyczne SDCEP z 2022 roku zalecają, by większość zabiegów stomatologicznych, w tym proste usunięcie 1 do 3 zębów, wykonywać bez przerywania tych leków.

Powód jest prosty. Przerwanie leku, który chroni przed zakrzepami, zwiększa ryzyko udaru albo zatoru, a krwawienie po usunięciu zęba zwykle udaje się opanować miejscowo: uciskiem, materiałem hemostatycznym w zębodole i szwami.

Ulotka SDCEP dla pacjentów ujmuje to jednym zdaniem: nie zmieniaj leku przeciwzakrzepowego ani przeciwpłytkowego z powodu leczenia zębów, chyba że zaleci to lekarz, specjalista lub dentysta. Szczególnie dotyczy to osób z metalową zastawką serca lub stentem w tętnicy wieńcowej, po zatorowości płucnej albo zakrzepicy żył głębokich w ostatnich 3 miesiącach oraz przygotowywanych do kardiowersji: u nich wytyczne wykluczają przerwę bez pisemnego zalecenia kardiologa.

Jakie leki rozrzedzające krew mają znaczenie u dentysty?

Potocznie wszystkie nazywa się lekami rozrzedzającymi krew, ale działają różnie i dentysta postępuje z nimi inaczej. Część pacjentów nie wie, że ich lek należy do tej grupy, dlatego warto sprawdzić nazwę substancji czynnej na opakowaniu.

• Antagoniści witaminy K: warfaryna i acenokumarol; siłę ich działania mierzy się badaniem INR.
• Doustne leki przeciwzakrzepowe nowej generacji (DOAC): apiksaban (Eliquis), dabigatran (Pradaxa), rywaroksaban (Xarelto) i edoksaban (Lixiana).
• Heparyny drobnocząsteczkowe w zastrzykach, na przykład enoksaparyna (Clexane) i dalteparyna (Fragmin).
• Leki przeciwpłytkowe: kwas acetylosalicylowy (na przykład Acard), klopidogrel, prasugrel i tikagrelor, przyjmowane pojedynczo albo w parze.
• Preparaty, które mogą nasilać krwawienie: niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen czy diklofenak, a z ziół dziurawiec, miłorząb japoński i czosnek.

Co zalecają wytyczne SDCEP dla poszczególnych grup leków?

Tabela streszcza zalecenia SDCEP z 2022 roku, bez dawek. To opis ogólnych zasad, a nie instrukcja: konkretny plan ustala lekarz prowadzący i dentysta, którzy znają powód leczenia i zakres zabiegu.

Które zabiegi stomatologiczne niosą większe ryzyko krwawienia?

Wytyczne SDCEP dzielą zabiegi na trzy grupy, bo od tego zależy, czy w ogóle trzeba cokolwiek zmieniać. Większość codziennego leczenia zębów należy do dwóch pierwszych.

Kardiologiczne zalecenia Europejskiego Towarzystwa Rytmu Serca (EHRA, 2021) również zaliczają usunięcie 1 do 3 zębów, zabiegi periodontologiczne i wszczepienie implantu do zabiegów o małym ryzyku krwawienia, ale proponują dla DOAC nieco inny schemat niż SDCEP. To kolejny powód, by plan ustalał lekarz prowadzący razem z dentystą, a nie pacjent.

Acard przed usunięciem zęba: co mówi ulotka, a co wytyczne?

Ulotka leku Acard (kwas acetylosalicylowy) podaje, by nie stosować go co najmniej 5 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, także przed niewielkim, takim jak usunięcie zęba. Wytyczne SDCEP z 2022 roku zalecają natomiast, by pacjentów przyjmujących jeden lub dwa leki przeciwpłytkowe leczyć bez przerywania tych leków (silne zalecenie, dowody niskiej pewności).

Ta rozbieżność nie jest zaproszeniem do samodzielnej decyzji, tylko powodem do rozmowy z lekarzem, który lek przepisał. Wytyczne przypominają, że przerwanie leczenia przeciwpłytkowego wiąże się z większym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych, a u osób ze stentem w tętnicy wieńcowej grozi poważnymi powikłaniami sercowymi.

Jeśli przyjmujesz kwas acetylosalicylowy bez zalecenia lekarza, powiedz o tym dentyście tak samo jak o leku na receptę. SDCEP zwraca uwagę, że wielu pacjentów bierze aspirynę lub inne leki przeciwzapalne bez recepty, a to również zwiększa ryzyko krwawienia.

Warfaryna a dentysta: dlaczego liczy się wynik INR?

Przy warfarynie i acenokumarolu dentysta opiera się na wyniku INR, który pokazuje, jak silnie lek hamuje krzepnięcie. Według SDCEP przy INR poniżej 4 zabieg wykonuje się bez przerywania leku, a wynik powinien pochodzić najlepiej z doby przed zabiegiem; u osób ze stabilnym INR wystarczy badanie wykonane do 72 godzin wcześniej.

Jeśli INR wynosi 4 lub więcej, planowy zabieg się odkłada, a pilne leczenie przenosi się do ośrodka szpitalnego. Na wizytę zabierz zeszyt albo wydruk z ostatnimi wynikami INR.

Warfaryna wchodzi w interakcje z częścią leków stosowanych w stomatologii; SDCEP wymienia na przykład metronidazol, który wyraźnie nasila jej działanie. Dlatego dentysta, zanim cokolwiek przepisze, musi znać pełną listę twoich leków.

Xarelto, Eliquis i inne DOAC przed ekstrakcją: kto ustala plan?

Przy lekach z grupy DOAC, takich jak Xarelto czy Eliquis, wytyczne SDCEP zalecają wykonywać zabiegi o małym ryzyku krwawienia, w tym proste usunięcie 1 do 3 zębów, bez przerywania leku. Zabieg planuje się wtedy na wczesną porę dnia, z ograniczonym zakresem i szwami.

Przy zabiegach o wyższym ryzyku, na przykład kilku ekstrakcjach naraz albo wszczepieniu implantu, wytyczne dopuszczają, by dentysta zalecił pominięcie lub przesunięcie porannej dawki w dniu zabiegu i wskazał, kiedy wrócić do leku. To decyzja dentysty i lekarza prowadzącego, przekazana pacjentowi wprost, a nie coś, co robi się samodzielnie po przeczytaniu artykułu.

Co powiedzieć dentyście i jak opanowuje się krwawienie po zabiegu?

Dentysta musi znać wszystkie twoje leki i choroby; ulotka SDCEP stawia tę zasadę na pierwszym miejscu. Informacje, które warto przekazać przed zabiegiem, zebrano w liście poniżej.

W trakcie zabiegu dentysta pracuje możliwie oszczędnie, wypełnia zębodół materiałem hemostatycznym i zakłada szwy, a pacjent wychodzi dopiero po zatamowaniu krwawienia. Do łagodzenia bólu wytyczne zalecają paracetamol, jeśli nie ma przeciwwskazań, zamiast niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które mogą nasilać krwawienie.

Po zabiegu przygryź wilgotny gazik przez 15 do 20 minut, nie sprawdzając co chwilę, i przez dobę nie płucz ust; różowa ślina przez 1 do 2 dni jest normalna. Jeśli krwawienie nie ustaje mimo 15 do 20 minut mocnego ucisku, skontaktuj się z gabinetem, a przy nagłym, obfitym krwawieniu, którego nie da się opanować, dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.

• Nazwę leku przeciwzakrzepowego lub przeciwpłytkowego i powód, dla którego go przyjmujesz.
• Czy leczenie jest stałe, czy na określony czas; przy krótkiej terapii planowy zabieg można czasem odłożyć do jej końca.
• Ostatnie wyniki INR, jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol.
• Wszystkie inne leki, także bez recepty, oraz zioła i suplementy.
• Choroby nerek, wątroby, krwi i nowotwory, bo mogą nasilać krwawienie.
• Czy kiedyś krwawienie po zabiegu, urazie lub skaleczeniu trwało bardzo długo albo wymagało pomocy w szpitalu.

Jak to wygląda w DentalBlue

W DentalBlue w Białymstoku zabiegi chirurgiczne, w tym ekstrakcje, wykonywane są w znieczuleniu miejscowym albo, u pacjentów zakwalifikowanych, w znieczuleniu ogólnym. Na konsultację warto przynieść listę wszystkich leków, a przy warfarynie lub acenokumarolu aktualny wynik INR. W cenniku kliniki proste usunięcie zęba stałego jednokorzeniowego kosztuje 350 zł, wielokorzeniowego 500 zł, a rewizja zębodołu z założeniem szwów 200 zł. Ostateczny zakres i koszt ustalane są na konsultacji, a ceny mogą się zmienić. Termin konsultacji można ustalić telefonicznie.