Kiretaż zębów: leczenie kieszonek dziąsłowych, kiretaż zamknięty i otwarty, efekty i gojenie

Co to są kieszonki dziąsłowe i kiedy są za głębokie?

Kieszonka dziąsłowa to pogłębiona szczelina między dziąsłem a korzeniem zęba, która powstaje, gdy zapalenie przyzębia niszczy więzadło i kość. W ogólnopolskim badaniu stanu jamy ustnej, opartym na wskaźniku CPI, odnotowuje się osobno kieszonki od 4 do 5 mm oraz kieszonki 6 mm i głębsze.

W tym badaniu z 2017 roku kieszonki od 4 do 5 mm miało 25,0% dorosłych w wieku 35 do 44 lat, a 6 mm i głębsze 7,1%. Kieszonki zwykle nie bolą, więc wykrywa się je sondą periodontologiczną podczas badania, a krwawienie przy sondowaniu wskazuje na czynne zapalenie. Podstawy choroby opisuje artykuł o paradontozie i krwawiących dziąsłach.

Celem leczenia jest zamknięcie kieszonki. Wytyczna Europejskiej Federacji Periodontologicznej (EFP) z 2020 roku definiuje je jako głębokość sondowania do 4 mm bez krwawienia; leczenie uznaje się za skuteczne, gdy nie zostają kieszonki powyżej 4 mm z krwawieniem ani kieszonki od 6 mm.

Na czym polega kiretaż zamknięty, czyli skaling poddziąsłowy?

Kiretaż zamknięty to oczyszczanie korzeni w kieszonkach bez nacinania dziąsła: narzędziami ręcznymi lub końcówką ultradźwiękową dentysta usuwa spod dziąsła kamień i biofilm bakteryjny. W gabinetach nazywa się go też skalingiem poddziąsłowym, łyżeczkowaniem kieszonek albo wygładzaniem korzeni, a wytyczne EFP mówią o instrumentacji poddziąsłowej.

Według wytycznej EFP wynik nie zależy od rodzaju narzędzi ani od tego, czy zabieg rozkłada się na ćwiartki uzębienia na kolejnych wizytach, czy obejmuje całą jamę ustną w ciągu 24 godzin. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym; w takich warunkach prowadzono większość badań, na których opiera się wytyczna.

• Badanie: pomiar kieszonek przy każdym zębie, ocena krwawienia i ruchomości oraz zdjęcia kości.
• Pierwszy krok leczenia: instruktaż higieny i usunięcie kamienia nad dziąsłem, czyli skaling.
• Znieczulenie miejscowe okolicy, którą dentysta będzie oczyszczać.
• Oczyszczenie powierzchni korzeni w kieszonkach narzędziami ręcznymi lub ultradźwiękowymi.
• Wizyta kontrolna po wygojeniu, na której dentysta ponownie mierzy kieszonki i decyduje o dalszym leczeniu.

Kiretaż w czterech krokach leczenia paradontozy według EFP

Kiretaż nie jest ani pierwszym, ani ostatnim etapem leczenia zapalenia przyzębia. Wytyczna EFP z 2020 roku opisuje cztery kroki, a o przejściu do kolejnego decyduje ponowna ocena kieszonek po wygojeniu tkanek.

Wizyty podtrzymujące EFP zaleca co 3 do maksymalnie 12 miesięcy, z odstępem dobranym do ryzyka. Na każdej z nich ponownie mierzy się kieszonki i oczyszcza miejsca, które znów krwawią lub się pogłębiły.

Kiedy potrzebny jest kiretaż otwarty lub zabieg regeneracyjny?

Kiretaż otwarty to zabieg chirurgiczny, w którym dentysta odchyla płat dziąsła, żeby oczyścić korzeń pod kontrolą wzroku. Wytyczna EFP sugeruje go przy kieszonkach 6 mm i głębszych, które pozostały po pierwszych dwóch krokach, a przy kieszonkach od 4 do 5 mm raczej powtórzenie kiretażu zamkniętego.

W przeglądzie badań, na którym oparto tę rekomendację, kiretaż otwarty dawał po roku w głębokich kieszonkach średnio o 0,67 mm większe spłycenie niż powtórne oczyszczanie zamknięte. Potrzeba ponownego leczenia wynosiła od 0 do 14% po zabiegu otwartym i od 8 do 29% po zamkniętym, ale w płytkich miejscach, do 4 mm, zabieg otwarty powodował większą utratę przyczepu.

Gdy głębokiej kieszonce towarzyszy pionowy ubytek kości o głębokości 3 mm lub więcej, EFP zaleca zabieg regeneracyjny, który ma odbudować część utraconych tkanek. W porównaniu z samym kiretażem otwartym dawał on dodatkowy zysk przyczepu o 1,27 mm przy pochodnych matrycy szkliwa i o 1,43 mm przy sterowanej regeneracji tkanek z błoną. Wytyczna podkreśla, że zabiegi zaawansowane wymagają dodatkowego, specjalistycznego szkolenia.

Jakie efekty daje kiretaż według badań?

Według wytycznej EFP z 2020 roku kiretaż zamknięty spłycał kieszonki średnio o 1,7 mm po 6 do 8 miesiącach, zamykał średnio 74% kieszonek i ograniczał krwawienie o 63%. W kieszonkach głębszych niż 6 mm spłycenie wynosiło średnio 2,6 mm.

Wynik zależy od pacjenta tak samo jak od zabiegu. Metaanaliza Leite i współpracowników z 2019 roku wykazała, że u osób, które rzuciły palenie, leczenie niechirurgiczne spłycało kieszonki o dodatkowe 0,32 mm w porównaniu z palącymi, dlatego EFP zaleca pomoc w rzuceniu palenia jako część leczenia.

Wytyczna EFP sugeruje natomiast, by nie stosować laserów jako dodatku do kiretażu, i nie zaleca rutynowego podawania antybiotyków ogólnoustrojowo. Antybiotyk można rozważyć tylko u wybranych grup pacjentów, a decyzja należy do lekarza.

Czy kiretaż boli i jak wygląda gojenie?

Kiretaż wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym, a po zabiegu zęby i dziąsła bywają tkliwe. Przegląd systematyczny z 2021 roku odnotował, że ból był częsty krótko po leczeniu niechirurgicznym, ale w dłuższej obserwacji jakość życia związana ze zdrowiem jamy ustnej wyraźnie się poprawiała.

Najczęstszą dolegliwością jest nadwrażliwość korzeni na zimno. Według przeglądu Lina i Gillama z 2012 roku dzień po leczeniu niechirurgicznym zgłaszało ją od 62,5 do 90% pacjentów, a po tygodniu od 52,6 do 55%; po zabiegach chirurgicznych odsetek spadał z 76,8 do 80,4% pierwszego dnia do 21,7% po 8 tygodniach. Dolegliwości były zwykle łagodne lub umiarkowane i przemijające.

• Szczotkuj zęby miękką szczoteczką, także w okolicy zabiegu, zgodnie z zaleceniami dentysty.
• Wróć do czyszczenia przestrzeni między zębami, gdy pozwoli na to dentysta, bo bez tego kieszonki znów zapełnia płytka.
• Przy nadwrażliwości zapytaj dentystę o pastę lub preparat do zębów wrażliwych.
• Zgłoś się przed terminem kontroli, gdy pojawi się narastający obrzęk, ropa lub gorączka.
• Kontrola z ponownym pomiarem kieszonek odbywa się po wygojeniu tkanek, w terminie ustalonym przez dentystę.

Kiretaż na NFZ i prywatnie: co jest refundowane i ile kosztuje?

NFZ finansuje dorosłym kiretaż zamknięty w obrębie ćwiartki uzębienia, płukanie kieszonki dziąsłowej z podaniem leku i usunięcie kamienia 1 raz w roku kalendarzowym. Kiretaż otwarty w wykazie chirurgii stomatologicznej i periodontologii przysługuje tylko dzieciom i młodzieży do 18 lat oraz kobietom w ciąży i w połogu. Podstawą jest rozporządzenie MZ (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 615), stan prawny na 24 października 2026.

Według Podlaskiego Oddziału NFZ od 1 lipca 2025 roku w województwie podlaskim świadczenia z zakresu chirurgii stomatologicznej i periodontologii są udzielane w 16 miejscach, a z zakresu periodontologii w 4 miejscach. Aktualne adresy w Białymstoku i regionie podaje wyszukiwarka NFZ „Gdzie się leczyć” (stan na 24 października 2026).

Prywatny koszt zależy od liczby kieszonek, od tego, czy wystarczy kiretaż zamknięty, i od liczby wizyt podtrzymujących. W cenniku kliniki pozycja „Konsultacja periodontologiczna” kosztuje 300 zł, „Kiretaż otwarty 1 ząb” 400 zł, a „Płukanie kieszonek dziąsłowych” 100 zł; cena pozycji „Regeneracja ubytku pionowego (śródkostnego)” zależy od zakresu zabiegu. Ostateczny zakres i koszt ustala się na konsultacji, a ceny mogą się zmienić.

Jak wygląda leczenie kieszonek dziąsłowych w DentalBlue

W DentalBlue w Białymstoku leczenie kieszonek prowadzi się w ramach periodontologii, a higienizację w ramach profilaktyki; zespół kliniki obejmuje higienistki stomatologiczne. Zdjęcia potrzebne do oceny kości, czyli pantomogram, zdjęcia wewnątrzustne, a przy wskazaniach tomografię CBCT, wykonuje własna pracownia radiologiczna kliniki. Na „Wizycie bez bólu” (300 zł) pacjent ma zdjęcie panoramiczne, konsultację, badanie i pisemny plan leczenia. Klinika przyjmuje od poniedziałku do piątku od 8:00 do 20:00 i w soboty od 8:00 do 16:00.