Ból zęba: co robić od razu, kiedy ropień jest niebezpieczny i gdzie szukać pomocy w nocy i w weekend

Ból zęba: co robić od razu, zanim trafisz do dentysty?

Ból zęba można złagodzić domowymi sposobami, ale żaden z nich nie leczy przyczyny, więc ich celem jest dotrwanie do wizyty, a nie jej zastąpienie. Brytyjska publiczna służba zdrowia NHS zaleca kilka prostych kroków, które nie wymagają recepty.

Jeśli przyjmujesz leki na stałe, jesteś w ciąży albo ból dotyczy dziecka, o wybór leku przeciwbólowego zapytaj farmaceutę lub lekarza. Domowe sposoby mają sens przez krótki czas, a nie przez tygodnie.

• Weź dostępny bez recepty lek przeciwbólowy ściśle według ulotki lub wskazówek farmaceuty i nie przekraczaj zalecanej dawki.
• Możesz użyć żelu przeciwbólowego przeznaczonego do jamy ustnej albo przepłukać usta wodą z solą.
• Jedz miękkie posiłki i gryź drugą stroną, żeby nie obciążać bolącego zęba.
• Myj zęby miękką szczoteczką, także wokół bolącego miejsca.
• Unikaj słodkich, bardzo gorących i bardzo zimnych potraw oraz napojów.
• Nie pal tytoniu, bo może nasilić dolegliwości.

Kiedy z bólem zęba trzeba jechać na SOR lub dzwonić pod 112?

Na SOR lub pod numer 112 trzeba się zgłosić, gdy obrzęk od zęba utrudnia oddychanie, mówienie lub połykanie, bo zakażenie może wtedy zagrażać drożności dróg oddechowych. Amerykańskie Towarzystwo Dentystyczne (ADA) zalicza takie obrzęki, razem z krwawieniem, którego nie da się zatamować, do stanów potencjalnie zagrażających życiu.

Gorączka i szybko narastający obrzęk twarzy bez trudności w oddychaniu to sygnał do pilnej pomocy stomatologicznej jeszcze tego samego dnia, w gabinecie lub w punkcie doraźnej pomocy. Objawy alarmowe według NHS i ADA zestawia lista.

• Trudność w oddychaniu, mówieniu lub połykaniu.
• Obrzęk wokół oka, ból oka albo nagłe zaburzenia widzenia.
• Duży obrzęk w jamie ustnej lub obrzęk, który schodzi na szyję.
• Wyraźna trudność z otwarciem ust.
• Krwawienie z jamy ustnej, którego nie da się zatamować uciskiem.
• Uraz kości twarzy, po którym trudno oddychać.

Czy ropień zęba jest niebezpieczny i jak go rozpoznać?

Ropień zęba staje się niebezpieczny, gdy zakażenie wychodzi poza ząb i szerzy się w tkankach twarzy lub szyi, bo wtedy może zagrażać oddychaniu. Sam ropień to nagromadzenie ropy przy korzeniu zęba albo w dziąśle, najczęściej jako skutek nieleczonej próchnicy, która dotarła do miazgi, albo choroby dziąseł.

NHS wymienia jako objawy ropnia silny ból zęba lub dziąsła, zaczerwienienie w jamie ustnej, nadwrażliwość na ciepło i zimno, nieprzyjemny smak w ustach, trudność z otwarciem ust, obrzęk twarzy lub żuchwy i wysoką temperaturę. Ząb bywa też bolesny przy nagryzaniu, a dziąsło nad nim tkliwe.

Ropień nie wyleczy się sam: nawet gdy pęknie i ból zelżeje, źródło zakażenia w zębie zostaje. Leczenie polega na usunięciu ropy przez dentystę, a potem na leczeniu kanałowym albo usunięciu zęba. Antybiotyk nie zastępuje tego zabiegu, a o tym, czy jest potrzebny, decyduje lekarz po badaniu.

Co oznacza dany rodzaj bólu zęba i jak pilnie iść do dentysty?

Charakter bólu podpowiada przyczynę, ale nie zastępuje badania i zdjęcia. Tabela opiera się na podziale ADA na stany potencjalnie zagrażające życiu i stany pilne, do których należą między innymi silny ból z zapalenia miazgi, ropień, suchy zębodół, zapalenie wokół wyrzynającej się ósemki, bolesne złamanie zęba i wybicie zęba.

Ból, który trwa dłużej niż 2 dni, nie mija po lekach przeciwbólowych albo łączy się z gorączką, bólem przy nagryzaniu, zaczerwienieniem dziąsła lub obrzękiem, jest według NHS powodem do wizyty u dentysty. Ból samoistny, pulsujący, który budzi w nocy, często oznacza zapalenie miazgi wymagające leczenia kanałowego, a krótka nadwrażliwość na zimno, mijająca w kilka sekund, zwykle nie jest stanem nagłym, choć też wymaga sprawdzenia.

Ząb wybity w całości: co robić w pierwszych minutach?

Wybity ząb stały trzeba jak najszybciej włożyć z powrotem do zębodołu, bo po 30 minutach poza jamą ustną na sucho większość komórek więzadła wokół korzenia obumiera. Wytyczne Międzynarodowego Stowarzyszenia Traumatologii Stomatologicznej (IADT) z 2020 roku opisują postępowanie krok po kroku.

Rokowanie zależy od czasu: ząb włożony w ciągu około 15 minut ma największą szansę na zachowanie żywych komórek. Sześćdziesiąt minut na sucho to próg, po którym komórki są zwykle martwe, ale nawet wtedy włożenie zęba z powrotem jest zwykle zalecane.

• Znajdź ząb i chwyć go za koronę, czyli białą część, nigdy za korzeń.
• Jeśli jest brudny, opłucz go krótko mlekiem, solą fizjologiczną lub śliną.
• Włóż ząb do zębodołu od razu i przygryź gazę lub chusteczkę, żeby go utrzymać.
• Gdy nie da się go włożyć, przechowuj ząb w mleku, a bez mleka w ślinie zebranej do kubka lub w soli fizjologicznej; woda jest gorszym wyborem, ale lepszym niż przechowywanie na sucho.
• Zgłoś się do dentysty natychmiast; polski plakat IADT mówi o wizycie nie później niż w ciągu dwóch godzin.
• Nie wkładaj z powrotem wybitego zęba mlecznego u dziecka, tylko zgłoś się z dzieckiem do dentysty.

Czy dentysta musi przyjąć z bólem zęba?

Gabinet, który ma umowę z NFZ na leczenie stomatologiczne, udziela pomocy pacjentowi zgłaszającemu się z bólem w dniu zgłoszenia: tak stanowi § 6 rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego. Skierowanie do dentysty nie jest potrzebne.

W nocy, w weekendy i w święta działa doraźna pomoc stomatologiczna na NFZ: w dni powszednie od 19:00 do 7:00 następnego dnia, a w weekendy i dni wolne od pracy całodobowo. Najbliższy punkt, także w Białymstoku, wskazuje mapa na pacjent.gov.pl oraz bezpłatna Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ pod numerem 800 190 590.

Pomoc doraźna obejmuje między innymi znieczulenie, opatrunek, usunięcie zęba i nacięcie ropnia z drenażem, a u dorosłych leczenie kanałowe na NFZ dotyczy tylko siekaczy i kłów. Gabinety prywatne same ustalają zasady przyjmowania pacjentów z bólem, dlatego przed przyjazdem warto zadzwonić.

Jak to wygląda w DentalBlue

W DentalBlue w Białymstoku wizyta z bólem obejmuje zdjęcie panoramiczne w pracowni radiologicznej kliniki, konsultację, badanie i zniesienie bólu. W cenniku kliniki pozycja „Wizyta z bólem” kosztuje 340 zł, a „Nacięcie i drenaż ropnia” 200 zł; ostateczny zakres i koszt ustala lekarz po badaniu, a ceny mogą się zmienić. Gdy stan zapalny jest zbyt ostry, by zadziałało znieczulenie miejscowe, o leczeniu w znieczuleniu ogólnym decyduje łączona konsultacja stomatologiczno-anestezjologiczna. Klinika jest czynna od poniedziałku do piątku od 8:00 do 20:00 i w soboty od 8:00 do 16:00, w niedziele jest zamknięta; recepcja: 85 748 00 50.