Skąd się bierze lęk
Najczęściej z jednego z dwóch źródeł. Pierwsze to doświadczenie: wizyta, na której bolało, a lekarz nie zatrzymał się, albo leczenie w dzieciństwie, o którym nikt nie uprzedził. Drugie to brak kontroli: leżenie z otwartymi ustami, bez możliwości mówienia, bez wiedzy, co się wydarzy za chwilę i ile to potrwa. Do tego dochodzi wstyd, gdy przerwa w wizytach trwała lata i pacjent boi się oceny.
Lęk ma swoje koszty: odkładanie wizyt sprawia, że mały ubytek staje się leczeniem kanałowym, a leczenie kanałowe ekstrakcją. Dlatego opłaca się go potraktować jak każdy inny problem medyczny, czyli nazwać i dobrać do niego narzędzia.
Pierwsza wizyta, na której nic nie jest leczone
W klinice pierwsza wizyta bez bólu wygląda tak samo dla każdego pacjenta: zdjęcie panoramiczne w pracowni na miejscu, konsultacja, badanie i pisemny plan leczenia z cenami poszczególnych etapów. Nic nie jest wiercone. Pacjent wychodzi z wiedzą, co jest do zrobienia, w jakiej kolejności, ile potrwa każdy etap i ile kosztuje, i może to przemyśleć w domu. Według cennika kliniki taka wizyta kosztuje 300 zł.
Na tej wizycie warto powiedzieć wprost: boję się, miałem złe doświadczenie, proszę mówić mi, co pan robi. Lekarz, który to wie, prowadzi wizytę inaczej: krótsze etapy, uprzedzanie o każdym dźwięku i każdym dotyku, przerwy.
Sygnał stop i tempo, które ustala pacjent
Umówiony gest, na przykład uniesiona lewa ręka, oznacza: przerwij. Lekarz przerywa, pacjent może przełknąć, odetchnąć, zapytać. Świadomość, że przerwanie jest możliwe w każdej sekundzie, obniża lęk bardziej niż cokolwiek innego, bo oddaje kontrolę. Pomaga też ustalenie z góry, ile ma trwać wizyta, i zaczynanie od krótkich, prostych zabiegów, jak higienizacja, zanim przyjdzie kolej na trudniejsze.
Znieczulenie miejscowe, które działa
Współczesne znieczulenie miejscowe podawane jest cienką igłą, często po znieczuleniu powierzchniowym dziąsła żelem, i przed rozpoczęciem pracy lekarz sprawdza, czy zadziałało. Jeśli w trakcie coś boli, można dołożyć. Wyjątkiem jest ostry stan zapalny, w którym znieczulenie miejscowe działa słabiej: wtedy lekarz najpierw opanowuje zapalenie, a właściwe leczenie odkłada na kolejną wizytę. W cenniku kliniki znieczulenie kosztuje 60 zł, a znieczulenie w endodoncji 20 zł.
Sedacja wziewna
Dla pacjentów, u których sama rozmowa i znieczulenie miejscowe nie wystarczają, klinika oferuje sedację wziewną: przez maseczkę na nos pacjent oddycha mieszaniną gazu, która uspokaja i obniża odczuwanie lęku, ale nie wyłącza świadomości. Pacjent słyszy lekarza, może odpowiadać i sygnalizować, a po zakończeniu podawania gazu efekt szybko mija. Sedacja jest uzupełnieniem znieczulenia miejscowego, nie zastępuje go. W cenniku kliniki maseczka do sedacji kosztuje 50 zł, a ceny znieczulenia znajdują się w kategorii znieczulenie.
Dla kogo jest znieczulenie ogólne
Klinika ma własny oddział anestezjologii: dwóch anestezjologów i pielęgniarki anestezjologiczne w budynku. Leczenie w znieczuleniu ogólnym prowadzone jest w czterech sytuacjach: u dzieci, które nie są w stanie współpracować na fotelu, u pacjentów z niepełnosprawnością, u osób uczulonych na znieczulenie miejscowe oraz wtedy, gdy stan zapalny jest zbyt ostry, żeby znieczulenie miejscowe zadziałało.
Sam lęk nie jest na tej liście. O tym, czy w konkretnej sytuacji znieczulenie ogólne wchodzi w grę, decyduje wspólna konsultacja stomatologa i anestezjologa, która poprzedza każdy termin. Dla większości pacjentów z lękiem właściwą drogą są narzędzia opisane wyżej, i to od nich zaczyna się rozmowa.
Gdy barierą jest język
Część lęku bierze się z tego, że pacjent nie rozumie, co lekarz mówi. W klinice można porozumieć się po polsku, angielsku, ukraińsku i rosyjsku, na rejestracji i na fotelu. Skład zespołu, z imienia i nazwiska, jest opisany na stronie zespołu, więc przed wizytą wiadomo, kto będzie po drugiej stronie.
Najczęstsze pytania
Nie byłem u dentysty od lat. Od czego zacząć?
Od wizyty bez bólu: zdjęcie panoramiczne, badanie, rozmowa i plan na piśmie. Nic nie jest na niej leczone, a wyjście z gabinetu z planem i cenami odbiera lękowi największy składnik, czyli niewiadomą.
Czy mogę prosić o przerwy w trakcie leczenia?
Tak. Przed rozpoczęciem umawiany jest sygnał stop, a lekarz przerywa na każdy taki gest. Można też ustalić z góry maksymalny czas wizyty.
Czy sedacja wziewna to to samo, co narkoza?
Nie. Przy sedacji wziewnej pacjent jest przytomny, oddycha samodzielnie i rozmawia z lekarzem, a efekt mija wkrótce po odstawieniu maseczki. Znieczulenie ogólne to sen prowadzony przez anestezjologa, z osobną kwalifikacją i osobnym zespołem.
Czy z powodu lęku mogę być leczony w znieczuleniu ogólnym?
Znieczulenie ogólne jest w klinice prowadzone w czterech sytuacjach: dzieci niezdolne do współpracy, pacjenci z niepełnosprawnością, alergia na znieczulenie miejscowe i zbyt ostry stan zapalny. Sam lęk nie jest na tej liście, a o każdym przypadku decyduje wspólna konsultacja stomatologa i anestezjologa.
Artykuł informacyjny. Nie zastępuje konsultacji, a decyzje o leczeniu zapadają podczas wizyty.
